Zakot nima, kimlarga beriladi? Nisob va hisoblash qoʻllanmasi

Zakot — islomning besh farzidan biri boʻlgan mol ibodati. Maʼlum darajadagi boylikka yetgan musulmonning mol-mulkining belgilangan qismini muhtojlarga berishidir. U ham molni poklaydi, ham jamiyatdagi hamjihatlikni mustahkamlaydi.

Zakot kimga farz?

Zakot aqli raso, balogʻatga yetgan, hur musulmonga asosiy ehtiyojlaridan tashqari nisob miqdorida moli boʻlsa farzdir. Molning oʻsishga qobil boʻlishi va uning ustidan bir qamariy yil (havl) oʻtishi shart. Qarzlar chegirilgach qolgan mol nisobga yetsa, zakot vojib boʻladi.

Nisob miqdori va zakot foizi

Nisob — zakot farz boʻlishi uchun zarur boʻlgan eng kam boylik oʻlchovi boʻlib, taxminan 80,18 gramm oltin yoki unga teng kumush, pul yoxud savdo moliga tengdir. Oltin, kumush, pul va savdo molidan olinadigan zakot miqdori qirqdan bir, yaʼni 2,5%. Puli va oltini bor kishi umumiy qiymatini hisoblab, shu miqdorda zakot beradi.

Zakot kimlarga beriladi?

Zakot beriladigan oʻrinlar Tavba surasining 60-oyatida sakkiz toifa qilib sanaladi: faqirlar, miskinlar, zakot yigʻuvchi xodimlar, qalblari islomga moyil qilinadiganlar, qul ozod qilish, qarzdorlar, Alloh yoʻlidagilar va yoʻlda qolganlar. Zakot kishining taʼminotidagi ota-ona, turmush oʻrtogʻi va farzandlariga berilmaydi.

Oddiy hisoblash misoli

Masalan, nisobdan oshiq 200 000 birlik pul jamgʻarmasi bor kishi 2,5% boʻyicha 5 000 birlik zakot beradi. Zakot oltin, kumush, naqd pul, savdo mollari, chorva va yerdan olinadigan hosil kabi oʻsuvchi mollardan beriladi. Uy, avtomobil, kundalik ishlatiladigan buyum kabi asosiy ehtiyojlar zakotga tortilmaydi.