2026-09-12
Avrupa'da Pusula Sapması: Stockholm'de 8 Derece, Manchester'da Sıfır
Telefonun pusulasıyla kıble bulmak kolaydır ama pusula birkaç şekilde yanıltır. Bir kısmı doğaldır ve miktarı bilinir; bir kısmı çevreden gelir ve çok daha büyüktür. Bu yazı Avrupa için gerçek sayıları veriyor ve sebepleri etkisine göre sıralıyor.
Manyetik kuzey gerçek kuzey değildir
Pusula dünyanın manyetik alanını gösterir, coğrafi kuzeyi değil. Aradaki farka manyetik sapma denir ve yere göre değişir. Dünya Manyetik Modeli ile hesapladığımızda Avrupa'da şu değerler çıkıyor: Stockholm 7,7 derece doğu, Viyana 5,4, Malmö 5,4, Kopenhag 5,3, Göteborg 5,3, Berlin 5,2, Oslo 5, Münih 4,4, Hamburg 4,3, Frankfurt ve Stuttgart 3,8, Zürih 3,6, Strazburg 3,5, Köln, Duisburg ve Düsseldorf 3,3, Marsilya 2,8, Amsterdam ve Lyon 2,7, Rotterdam, Lahey, Brüksel ve Anvers 2,6, Paris 2,1, Londra 1,2, Birmingham 0,5 ve Manchester 0,3 derece.
Pratikte ne demek
Doğu sapması, pusuladaki okumanın gerçek açıdan o kadar küçük olması demektir. Berlin'de gerçek kıble 137 derecedir ama manyetik pusulada yaklaşık 132 okunur. Stockholm'de gerçek 148, pusulada yaklaşık 140. Viyana'da gerçek 137, pusulada 132. Buna karşılık Manchester'da gerçek 118, pusulada da 118 — fark yok denecek kadar az. Yani "her zaman sapmayı düzeltin" tavsiyesi Avrupa'da her yerde aynı ölçüde geçerli değil: İskandinavya ve Orta Avrupa'da önemli, İngiltere'de neredeyse gereksiz.
Asıl büyük hata: yakındaki metal
Telefonun manyetik algılayıcısı dünyanın çok zayıf alanını ölçer ve yakındaki herhangi bir metal onu kolayca bastırır. Mıknatıslı kılıf, arabadaki mıknatıslı tutucu, demir iskeletli masa, duvardaki inşaat demiri, hoparlör, dizüstü bilgisayar, hatta cepteki anahtarlar. Buradan doğan hata on beş yirmi dereceyi bulabilir ve bu, en büyük sapma değerinin bile iki katıdır. Avrupa'daki apartman dairelerinde betonarme duvar yoğunluğu yüksek olduğu için bu sorun özellikle sık görülür.
İkinci sebep: ayarsız algılayıcı
Manyetik algılayıcının zaman zaman yeniden ayarlanması gerekir. Yöntem neredeyse bütün telefonlarda aynıdır: telefonu havada birkaç kez sekiz rakamı çizerek, üç eksende de döndürün. Bunu metal masadan uzakta yapın. Birçok uygulama pusula doğruluk göstergesi gösterir; düşükse ekrandaki sayı güvenilir değildir.
Üçüncü sebep: telefonun yatay olmaması
Yön hesabı cihazın yatay olduğunu varsayar. Eğik tutarsanız okuma kayar. Telefonu yere ya da metal olmayan bir masaya koyun, sayının durulmasını bekleyin, sonra okuyun.
Tam kesinlik isterseniz
En iyi pusula bile bozulabilen bir alettir. Hiç bozulmayan yöntem güneşin gölgesidir: yılda iki gün, 28 Mayıs ve 16 Temmuz'da güneş tam Kâbe'nin üzerindedir ve o anda dikili bir cismin gölgesi kıblenin tam tersini gösterir. Bu an Orta Avrupa'da saat 11.18 ve 11.27'ye, İngiltere'de 10.18 ve 10.27'ye denk gelir (yaz saati uygulandığı için). Oslo'ya kadar her yerde güneş o saatte ufkun üzerindedir — kontrol ettik, yani yöntem burada rahatlıkla uygulanabilir. Günlük kullanım içinse şehir kıble sayfalarımız gerçek açıyı gösterir.